Je gehoor train je op gitaar met korte, dagelijkse oefeningen: een toon spelen en nazingen, intervallen herkennen aan het begin van bekende liedjes, majeur en mineur uit elkaar houden en horen wanneer een akkoord "thuis" is. Vijf tot tien minuten per dag is genoeg. Je gitaar is daarbij je controle: je hoort, zingt en speelt na.
Kort samengevat:
- Gehoortraining is leren herkennen wat je hoort: toonhoogte, intervallen, majeur of mineur en akkoordwissels.
- Koppel elk interval aan het begin van een liedje dat je kent, en aan een vorm op de hals.
- Majeur en mineur verschillen in één noot, de terts. Op gitaar hoor je dat door één vinger te verplaatsen.
- Oefen kort en vaak: vijf dagen per week vijf tot tien minuten werkt beter dan één lange sessie.
Wat is gehoortraining en wat heb je eraan?
Gehoortraining is het oefenen van je muzikale oor. Je leert hoe ver twee tonen uit elkaar liggen, of een akkoord majeur of mineur klinkt en welk akkoord er in een nummer komt. Dat is geen aangeboren talent: iedereen die regelmatig oefent, hoort na een paar weken duidelijk meer.
Voor gitaristen levert dat concreet op:
- Je stemt je gitaar sneller en zuiverder, ook zonder stemapparaat.
- Je hoort zelf wanneer een greep niet goed klinkt, bijvoorbeeld een snaar die net niet goed ingedrukt is.
- Je vindt melodieën en riffs sneller terug op de hals.
- Bij meespelen hoor je eerder waar het volgende akkoord naartoe gaat.
Wil je met dat oor complete nummers uitzoeken, dan is dat een vaardigheid op zich. Daarover gaat zelf gitaarliedjes uitzoeken. Dit artikel gaat over de basis die je daarvoor nodig hebt.
Stap 1: toonhoogte en nazingen
Begin bij het eenvoudigste: één toon horen en nazingen. Je hoeft geen goede zanger te zijn, neuriën mag ook. Het gaat erom dat je de toon in je hoofd vasthoudt.
- Speel de open A-snaar (de 5e snaar) en neurie de toon mee tot hij samenvalt met de snaar. Je hoort het zweven verdwijnen als je goed zit.
- Speel een willekeurige toon op de A-snaar tussen fret 0 en 7, neurie hem na en zing dan of hij hoger of lager was dan de open snaar.
- Draai het om: neurie eerst een toon en zoek hem daarna op de A-snaar.
Gitaar stemmen op gehoor is zelf ook een prima gehooroefening: je vergelijkt twee tonen tot ze precies gelijk klinken. Hoe dat werkt, lees je bij gitaar stemmen.
Stap 2: intervallen herkennen
Een interval is de afstand tussen twee tonen. Op gitaar is die afstand makkelijk te zien: elke fret is een halve toon. Speel de open A-snaar en daarna dezelfde snaar op een hogere fret, dan hoor je elk interval.
De handigste manier om intervallen te onthouden: koppel elk interval aan de eerste twee tonen van een liedje dat je kent.
| Interval | Halve tonen | Op de A-snaar | Eerste toonsprong van |
|---|---|---|---|
| Kleine secunde | 1 | 0 en 1 | De filmmuziek van "Jaws" |
| Grote secunde | 2 | 0 en 2 | "Vader Jacob" |
| Kleine terts | 3 | 0 en 3 | "Smoke on the Water" (Deep Purple) |
| Grote terts | 4 | 0 en 4 | "When the Saints Go Marching In" |
| Reine kwart | 5 | 0 en 5 | "Amazing Grace" |
| Reine kwint | 7 | 0 en 7 | "Altijd is Kortjakje ziek" |
| Grote sext | 9 | 0 en 9 | "My Bonnie Lies over the Ocean" |
| Octaaf | 12 | 0 en 12 | "Somewhere over the Rainbow" |
Let op: bij "Vader Jacob" en "Altijd is Kortjakje ziek" gaat het om de sprong naar de eerste nieuwe toon ("Va-der", "Al-tijd-is"). Alle voorbeelden gaan omhoog. Een dalend voorbeeld dat iedereen kent: "Hey Jude" van The Beatles begint met een kleine terts omlaag.
Zo oefen je ermee:
- Begin met twee intervallen die ver uit elkaar liggen, bijvoorbeeld de grote terts en de kwint. Speel ze om de beurt en zeg hardop welke het is. Voeg pas een derde toe als je er nooit meer naast zit.
- Zing eerst, speel daarna. Speel de open A, zing de tweede toon van "Altijd is Kortjakje ziek" en controleer met fret 7.
- Leer ook de vorm op de hals. Een kwint ligt één snaar hoger en twee frets verder: dat is de powerchord. Een octaaf ligt twee snaren hoger en twee frets verder. (Let op: als de B-snaar meedoet, schuift de vorm een fret op.) Zo koppel je wat je hoort aan wat je ziet.
Stap 3: majeur en mineur horen
Majeur klinkt helder en open, mineur donkerder en ingetogener. Het verschil zit in één noot: de terts. In majeur ligt die vier halve tonen boven de grondtoon, in mineur drie. Op gitaar hoor je dat verschil door één vinger te verplaatsen:
- E en Em: E is 0-2-2-1-0-0, Em is 0-2-2-0-0-0 (laag naar hoog). Je haalt alleen je vinger van de G-snaar en de Gis wordt een G.
- A en Am: A is x-0-2-2-2-0, Am is x-0-2-2-1-0. Alleen de B-snaar zakt van fret 2 naar fret 1, van Cis naar C.
Oefening: speel E en Em een paar keer om de beurt en luister alleen naar de kleur. Doe daarna je ogen dicht, laat iemand anders een van de twee spelen (of speel willekeurig en luister terug van een opname) en zeg "majeur" of "mineur". Doe hetzelfde met A en Am, en daarna met D en Dm. Meer over de opbouw lees je bij majeur akkoord en mineur akkoord.
Stap 4: akkoordwissels en het thuisakkoord
In bijna elk nummer is er één akkoord waar de muziek naartoe trekt: het thuisakkoord, de grondtoon van de toonsoort. Andere akkoorden bouwen spanning op of geven juist rust. Dat leren horen is de basis voor meespelen op gehoor.
Neem de toonsoort G en de drie belangrijkste akkoorden: G (het thuisakkoord), C en D. Waarom juist deze drie bij elkaar horen, lees je bij toontrappen op gitaar.
- Speel G - C - G - D - G, elk akkoord vier tellen. Let op het gevoel bij de laatste G: alsof je thuiskomt.
- Speel G - C - D en stop. Je hoort dat het "niet af" is: de D vraagt om terug naar G.
- Speel G en daarna C of D, zonder te kijken welke (laat je hand kiezen of gooi een muntje op). Probeer te horen welke het was. De D klinkt meestal gespannener en "wil terug", de C klinkt meer als een uitstapje.
Herken je dit, luister dan naar een eenvoudig liedje en tel mee: hoe vaak komt het thuisakkoord voor, en waar? Meer schema's om mee te oefenen staan bij akkoordenprogressies op gitaar.
Een dagelijkse routine van 10 minuten
| Minuten | Oefening |
|---|---|
| 0-2 | Open snaren een voor een spelen en meeneuriën |
| 2-5 | Twee of drie intervallen: zingen, dan spelen ter controle |
| 5-7 | Majeur of mineur raden met E/Em en A/Am |
| 7-10 | Thuisakkoord herkennen in G - C - D, of in een liedje dat je kent |
Ga pas naar nieuwe intervallen of akkoorden als je de vorige drie oefensessies achter elkaar zonder fouten herkent. Heb je minder tijd, doe dan alleen één blok. Kort en vaak werkt beter dan af en toe lang: je oor heeft herhaling met rust ertussen nodig. Hoe je dit inpast in je totale oefentijd, staat in het oefenschema voor gitaar.
Apps als aanvulling
Er zijn veel apps voor gehoortraining. Ze spelen intervallen of akkoorden willekeurig af en vertellen je direct of je goed zat. Dat is handig, omdat je jezelf op gitaar niet kunt verrassen: je weet al wat je speelt. Let bij het kiezen op drie dingen: kun je zelf kiezen welke intervallen je oefent, hoor je na een fout het goede antwoord terug, en past een sessie in een paar minuten?
Pak na elke app-sessie toch je gitaar en speel hetzelfde interval of akkoord na. Anders herken je klanken in de app, maar niet in muziek.
Veelgemaakte fouten
- Te veel tegelijk. Wie in de eerste week alle twaalf intervallen wil leren, haalt ze door elkaar. Begin met twee.
- Alleen kijken, niet luisteren. Tabs volgen traint je vingers, niet je oor. Zeg eerst wat je hoort (hoger, lager, majeur, mineur) en kijk pas daarna.
- Altijd vanaf dezelfde toon. Oefen je alleen vanaf de open A, dan leer je één plek. Speel dezelfde intervallen ook vanaf de D-snaar of vanaf fret 3.
- Niet zingen durven. Neuriën is genoeg en niemand hoeft het te horen. Juist het nazingen maakt een toon vast in je hoofd.
Ritme is de andere helft van een goed oor. Wil je daar ook aan werken, kijk dan bij ritmegevoel verbeteren op gitaar.
Wil je oefenen met lessen waarin je eerst hoort en dan speelt? Bij Gitaarles.nl leren meer dan 62.000 gitaristen spelen met 600+ instructievideo's. Probeer nu alle lessen 14 dagen voor €1: direct toegang tot de basislessen, tokkelcursus, workshops, nummers spelen en livestreams. Daarna €19,95 per maand, je zit nergens aan vast en je kunt op elk moment opzeggen.
Veelgestelde vragen
Hoe train ik mijn gehoor op gitaar?
Oefen elke dag vijf tot tien minuten met vier vaste onderdelen. Speel een toon en zing hem na. Herken intervallen door ze te koppelen aan het begin van bekende liedjes, zoals de kwint van "Altijd is Kortjakje ziek". Hoor het verschil tussen majeur en mineur door E en Em af te wisselen. En luister in G - C - D naar het thuisakkoord. Je gitaar gebruik je steeds om te controleren of je goed hoorde.
Hoe lang duurt het voordat ik verschil merk?
Veel beginners horen na twee tot drie weken met korte dagelijkse oefeningen het verschil tussen majeur en mineur zonder twijfel. Een paar intervallen betrouwbaar herkennen duurt meestal wat langer, vaak een maand of twee. Het hangt vooral af van hoe regelmatig je oefent: vijf korte sessies per week leveren meer op dan één lange sessie in het weekend.
Moet ik kunnen zingen om mijn gehoor te trainen?
Nee, je hoeft niet mooi te kunnen zingen. Neuriën of zachtjes meezingen is genoeg, want het gaat erom dat je de toon in je hoofd vasthoudt. Zingen helpt wel: wie een toon kan nadoen, onthoudt hem beter. Vind je het lastig, zing dan eerst mee met een open snaar en schuif met je stem tot je het zweven niet meer hoort.