Een double stop is een tweeklank: twee tonen die je tegelijk speelt op twee snaren. Het is minder dan een akkoord, maar voller dan één toon. Je hoort double stops in rock-'n-roll-intro's, soulbegeleidingen en bluessolo's. De handigste zijn tertsen, sexten en kwarten, en die vind je met een paar vaste vormen op de hals.
Kort samengevat:
- Een double stop is een tweeklank: twee verschillende tonen tegelijk. Geen volledig akkoord, wel voller dan één toon.
- De bruikbaarste afstanden (intervallen) zijn tertsen, kwarten, kwinten, sexten en octaven. Tertsen en sexten klinken het meest melodisch.
- Tussen de G- en B-snaar zit een grote terts in plaats van een kwart, dus elke vorm verschuift daar één fret.
- Begin met twee tonen uit een akkoord dat je al kent, daarna tertsen op de G- en B-snaar en sexten met een overgeslagen snaar.
- Dempen is net zo belangrijk als grijpen: de snaren die je niet speelt, moeten stil blijven.
Wat is een double stop?
De term komt van strijkinstrumenten: een violist die met de strijkstok twee snaren tegelijk raakt, speelt een double stop. Op gitaar betekent het hetzelfde: twee tonen tegelijk aanslaan of tokkelen.
Een akkoord bestaat uit minstens drie tonen, dus een double stop is eigenlijk een stukje van een akkoord. Dat is juist de kracht: twee tonen laten genoeg harmonie horen om een akkoord te suggereren, terwijl je nog steeds kunt bewegen alsof je een melodie of solo speelt. Elke combinatie van twee tonen telt, of het nu een terts, een kwint of een octaaf is.
Waarom gitaristen ze zo vaak gebruiken:
- Ze vullen het geluid. Een melodie in tweeklanken klinkt rijker dan dezelfde melodie in losse tonen, vooral als je de enige gitarist bent.
- Ze zijn licht voor je hand. Je drukt twee snaren in plaats van vijf of zes.
- Ze verbinden ritme en solo. Je speelt kleine melodietjes tussen de akkoorden door zonder dat de harmonie wegvalt. Ideaal om zang te begeleiden.
De intervallen die je nodig hebt
Een interval is de afstand tussen twee tonen. Op de meeste buursnaren (lage E-A, A-D, D-G en B-hoge e) zit een kwart, vijf frets. Daardoor liggen de intervallen op die snaarparen altijd in dezelfde vorm:
| Interval | Afstand | Greep op buursnaren (niet G-B) | Klank | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|---|
| Kleine terts | 3 halve tonen | hoge snaar 2 frets lager | zacht, iets droeviger | blues, ballads |
| Grote terts | 4 halve tonen | hoge snaar 1 fret lager | zoet, vrolijk | country, soul, pop |
| Kwart | 5 halve tonen | zelfde fret (vinger plat) | open, rauw | rock-'n-roll, blues |
| Kwint | 7 halve tonen | hoge snaar 2 frets hoger | krachtig, neutraal | powerchords, rock |
| Kleine sext | 8 halve tonen | één snaar overslaan, hoge snaar 2 frets lager | warm | soul, country |
| Grote sext | 9 halve tonen | één snaar overslaan, hoge snaar 1 fret lager | warm, rond | soul, Motown, country |
| Octaaf | 12 halve tonen | één snaar overslaan, hoge snaar 2 frets hoger | dik, unisono-gevoel | jazz, funk, rock |
Herken je de kwint? Dat is een powerchord van twee tonen. De kans is dus groot dat je al double stops speelt zonder het zo te noemen.
De G- en B-snaar: waar elke vorm verandert
Tussen de G- en B-snaar zit geen kwart maar een grote terts (vier frets). Gaat een vorm over die grens, dan moet de toon op de B-snaar één fret omhoog ten opzichte van de tabel hierboven:
- Grote terts op G en B: beide vingers op dezelfde fret.
- Kleine terts op G en B: hoge toon één fret lager.
- Kwart op G en B: hoge toon één fret hoger.
- Sext op G en hoge e (B-snaar overgeslagen): grote sext op dezelfde fret, kleine sext hoge toon één fret lager.
Daarom werkt een vorm die je op de D- en G-snaar leert niet zomaar als je hem naar de G- en B-snaar verschuift. Dezelfde regel kom je tegen bij triads op gitaar.
Vijf oefeningen om mee te beginnen
Werk de oefeningen in volgorde af, een paar dagen per oefening, tien minuten per keer. Speel langzaam: een schone tweeklank is meer waard dan een snelle met een brommende snaar.
1. Haal tweeklanken uit akkoorden die je al kent
Pak een open A-akkoord (x 0 2 2 2 0) en sla alleen de G- en B-snaar aan: A en C#. Doe daarna hetzelfde met de B- en hoge e-snaar: C# en E. Je hoort dat twee tonen genoeg zijn om "A" te laten klinken.
Probeer dit bij elk akkoord dat je kent: C, G, D, E en Am. Speel daarna een eenvoudige reeks als A, D, E en sla per akkoord alleen twee hoge snaren aan.
2. Tertsen op de G- en B-snaar
Een ladder van tertsen in G majeur, met de lage toon op de G-snaar en de hoge op de B-snaar. Een grote terts ligt hier op dezelfde fret, bij een kleine terts ligt de hoge toon één fret lager:
| Stap | G-snaar | B-snaar | Tonen | Soort terts |
|---|---|---|---|---|
| 1 | open | open | G + B | groot |
| 2 | fret 2 | fret 1 | A + C | klein |
| 3 | fret 4 | fret 3 | B + D | klein |
| 4 | fret 5 | fret 5 | C + E | groot |
| 5 | fret 7 | fret 7 | D + F# | groot |
| 6 | fret 9 | fret 8 | E + G | klein |
| 7 | fret 11 | fret 10 | F# + A | klein |
| 8 | fret 12 | fret 12 | G + B | groot |
Speel de ladder omhoog en weer omlaag. Je hoort een zoet, zingend geluid. Verwissel daarna eens twee stappen en hoor hoe je met dezelfde vormen al een melodie maakt. Dezelfde ladder kun je op de B- en hoge e-snaar spelen, beginnend op B-snaar fret 8 met hoge e fret 7 (G + B); daar ligt de hoge toon bij een grote terts één fret lager en bij een kleine terts twee frets lager.
3. Sexten met een overgeslagen snaar
Sexten speel je op de G-snaar en de hoge e-snaar, met de B-snaar ertussen die stil moet blijven. In G majeur:
| G-snaar | Hoge e-snaar | Tonen | Soort sext |
|---|---|---|---|
| open | open | G + E | groot |
| fret 2 | fret 2 | A + F# | groot |
| fret 4 | fret 3 | B + G | klein |
| fret 5 | fret 5 | C + A | groot |
| fret 7 | fret 7 | D + B | groot |
| fret 9 | fret 8 | E + C | klein |
| fret 11 | fret 10 | F# + D | klein |
| fret 12 | fret 12 | G + E | groot |
Liggen beide tonen op dezelfde fret, gebruik dan je middelvinger op de G-snaar en je ringvinger op de hoge e. Ligt de hoge toon een fret lager, neem dan middelvinger op G en wijsvinger op de hoge e. De onderkant van je middelvinger raakt de B-snaar licht aan en dempt hem.
Aanslaan kan op drie manieren: met duim en middelvinger tokkelen, of met hybrid picking: plectrum op de G-snaar en de middelvinger van je aanslaghand op de hoge e. Een snaar overslaan met alleen een plectrum lukt ook, maar vraagt de techniek van string skipping.
Sexten zijn het geluid van soul en Motown. Speel over een A-akkoord eens G-snaar fret 6 met hoge e fret 5 (C# + A), dan G-snaar fret 7 met hoge e fret 7 (D + B), en weer terug.
4. Rock-'n-roll in de stijl van Chuck Berry
Het intro van Johnny B. Goode (1958) is een van de bekendste gitaarintro's ooit, en het draait om double stops op de hoge snaren. De basis van die stijl is een kwart op de B- en hoge e-snaar. Een lick in die stijl in A:
- Leg je ringvinger plat over de B- en hoge e-snaar op fret 4.
- Sla beide snaren aan en schuif direct door naar fret 5. Je speelt nu E + A.
- Sla de tweeklank op fret 5 nog twee of drie keer kort aan, in een stuwend ritme.
- Sluit af met de C op fret 5 van de G-snaar en buig die een klein stukje omhoog, richting C#.
Dit is de grondvorm van talloze rock-'n-roll- en bluessolo's. De akkoordschema's waar deze licks bovenop passen, vind je bij het blues schema op gitaar.
5. De double stop bend
Hier buig je één toon omhoog terwijl de andere blijft staan (een bend is een toon die je hoger maakt door de snaar opzij te duwen). Het bekendste voorbeeld, uit de A mineur pentatonische schaal:
- Wijsvinger op de B-snaar, fret 5 (E).
- Ringvinger op de G-snaar, fret 7 (D), met je middelvinger erachter voor extra kracht.
- Sla beide snaren aan en buig de G-snaar een hele toon omhoog, tot hij klinkt als de E op de B-snaar.
Beide tonen smelten samen tot één zingende klank. Controleer je bend door eerst fret 9 van de G-snaar te spelen: dat is de toon waar je naartoe moet. Een bend die te laag blijft, klinkt vals. Op een akoestische gitaar met dikke snaren is deze bend zwaar; begin daar met een halve toon.
Aanslaan en dempen
De meeste double stops klinken alleen goed als de andere vier snaren zwijgen. Twee technieken helpen:
- Dempen met je grijphand. De vinger die de lage toon grijpt, raakt met zijn top de snaar eronder net aan. Bij sexten dempt de onderkant van je vinger de tussenliggende snaar.
- Dempen met je aanslaghand. Laat de muis van je hand licht op de lage snaren rusten, vlak bij de brug. Zo kun je vrij aanslaan zonder dat de E-, A- of D-snaar meebromt.
Double stops per stijl
- Blues en rock-'n-roll: kwarten op de hoge snaren, slides en bends.
- Country: tertsen en sexten, vaak met bends.
- Soul en Motown: sexten die tussen twee vormen heen en weer bewegen.
- Rock: kwinten (powerchords) en octaven voor een dik, vol geluid.
- Jazz: octaven en tertsen voor melodielijnen.
Combineer double stops met losse tonen uit de pentatonische schaal en je solo krijgt meteen meer reliëf. Hoe je zulke licks tot een complete solo bouwt, lees je in gitaarsolo's leren spelen.
Veelgemaakte fouten
- Te hard drukken. Knijp je, dan trekken de tonen vals. Druk net hard genoeg dat beide tonen helder klinken.
- De G/B-regel vergeten. Klinkt een vorm ineens vreemd na een verschuiving? Dan ben je waarschijnlijk de grens tussen G- en B-snaar overgestoken zonder één fret aan te passen.
- Alleen ladders spelen. Maak er zo snel mogelijk muziek van: kies twee of drie tweeklanken en speel ze over een akkoord.
- Ongelijk volume. Vaak klinkt de lage toon harder dan de hoge. Neem jezelf op met je telefoon en luister of beide tonen even sterk zijn.
Wil je de oefeningen zien en horen? Op Gitaarles.nl leren al meer dan 62.000 gitaristen spelen met 600+ instructievideo's. Probeer nu alle lessen 14 dagen voor €1: direct toegang tot de basislessen, tokkelcursus, workshops, nummers spelen en livestreams. Daarna €19,95 per maand, je zit nergens aan vast en je kunt op elk moment opzeggen.
Veelgestelde vragen
Wat is een double stop op gitaar?
Een double stop is een tweeklank: twee verschillende tonen die je tegelijk speelt op twee snaren. De term komt van strijkinstrumenten als viool en cello. Op gitaar sla je twee snaren tegelijk aan of tokkel je ze samen. De meest gebruikte double stops zijn tertsen, kwarten, sexten en octaven, in blues, rock, country en soul.
Is een double stop hetzelfde als een akkoord?
Nee. Een akkoord bestaat uit minstens drie tonen, een double stop uit twee. Daardoor is een double stop lichter en beweeglijker, en makkelijk te combineren met losse melodietonen, terwijl hij toch een akkoord suggereert. Je kunt double stops wel uit akkoorden halen: speel van een open A-akkoord alleen de G- en B-snaar en je hoort A en C#.
Welke double stops leer ik als eerste?
Begin met tweeklanken uit akkoorden die je al kent, bijvoorbeeld de G- en B-snaar van een open A-akkoord. Leer daarna de tertsenladder op de G- en B-snaar (open tot fret 12 in G majeur) en vervolgens sexten op de G- en hoge e-snaar. Kwarten en de double stop bend komen pas daarna, als je het dempen onder controle hebt.