Een blues turnaround is het korte stukje in de laatste twee maten van een twaalfmatenblues dat je terugstuurt naar het begin. Hij eindigt bijna altijd op het V-akkoord (in E is dat B7). Je speelt hem als akkoordwissel of als loopje met een dalende lijn. Hieronder leer je beide, in E en in A, met tabs en een oefenroutine.
Kort samengevat:
- Een turnaround staat in maat 11 en 12 van de twaalfmatenblues en leidt via het V-akkoord terug naar het eerste akkoord.
- De simpelste versie in E: in maat 12 één tel E7 en drie tellen B7.
- De bekendste lick laat de hoge E doorklinken terwijl een lijn D, C#, C, B per halve toon zakt.
- Van E naar A verschuif je de hele vorm 5 fretten; open snaren schuiven mee.
- Oefen turnarounds altijd in het hele bluesschema, niet los.
Wat is een blues turnaround?
De meeste blues draait om het twaalfmatenschema: twaalf maten met drie akkoorden, die steeds opnieuw worden herhaald. Hoe dat schema in elkaar zit, lees je in ons artikel over het blues schema op gitaar. Dit artikel zoomt in op het sluitstuk: de laatste twee maten.
De naam zegt het al: een turnaround draait de muziek om, terug naar het begin. In een standaard twaalfmatenblues gaat het thuisakkoord (de I) in die laatste maten naar het V-akkoord, dat weer oplost naar de I aan het begin van het volgende rondje.
Muzikanten nummeren akkoorden met Romeinse cijfers vanaf de grondtoon van de toonsoort. Meer over die nummering lees je bij toontrappen op gitaar.
| Functie | Toonsoort E | Toonsoort A | Toonsoort G |
|---|---|---|---|
| I (thuisakkoord) | E7 | A7 | G7 |
| IV | A7 | D7 | C7 |
| V | B7 | E7 | D7 |
"De turnaround gaat naar de V" betekent in E dus: naar B7. In A: naar E7.
Een turnaround heeft twee vormen. Als begeleider speel je hem meestal als akkoordwissel. Als sologitarist of in een tokkelarrangement speel je hem als lick: een kort, vast loopje. Beide eindigen op het V-akkoord en doen hetzelfde werk.
Waarom een turnaround werkt
Het V-akkoord klinkt onaf: je oor wil daarna terug naar het thuisakkoord. Speel het maar eens: sla een paar keer E aan, sluit af met B7 en stop. Het voelt alsof iemand midden in een zin ophoudt. Speel je daarna weer E, dan valt alles op zijn plek. De turnaround bouwt spanning op en het nieuwe rondje lost die op.
Daarom is hij ook zo handig bij samenspelen. Iedereen hoort aan het V-akkoord dat er een nieuw rondje komt. Wil je juist stoppen, dan speel je aan het eind geen B7 maar blijf je op E: dan hoort iedereen dat het nummer klaar is.
Turnaround 1: alleen akkoorden
Begin hier, zeker als je net begint of na jaren de gitaar weer oppakt. Je hebt alleen E7, A7 en B7 nodig. Zo ziet een twaalfmatenblues in E eruit, met de turnaround in de laatste twee maten:
| Maat | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Akkoord | E7 | E7 | E7 | E7 | A7 | A7 | E7 | E7 | B7 | A7 | E7 | E7 / B7 |
In maat 12 speel je één tel E7 en daarna drie tellen B7. Tel hardop mee: "één" op E7, "twee, drie, vier" op B7. Daarna begin je weer bij maat 1.
Een iets rijkere variant, die je ook veel hoort: speel in maat 11 twee tellen E7 en twee tellen A7, en in maat 12 twee tellen E7 en twee tellen B7. Dat is I-IV-I-V in twee maten.
Waar het misgaat: de meeste beginners wisselen te laat naar B7, waardoor het rondje uit de maat loopt. Zet je vingers voor B7 (x-2-1-2-0-2) al klaar tijdens de laatste slag van E7. B7 vraagt vier vingers; oefen de wissel E7 naar B7 een paar minuten per dag tot je hem zonder kijken pakt.
Speel je liever in A, wat voor veel stemmen prettiger ligt? Dan wordt maat 12: één tel A7, drie tellen E7.
Turnaround 2: de klassieke lick in E
Dit is het geluid dat je meteen herkent als blues: een hoge E als pedaaltoon en een lijn die chromatisch zakt, D, C#, C, B. Een pedaaltoon is een toon die steeds blijft doorklinken terwijl de andere tonen veranderen. Chromatisch betekent: per halve toon, dus steeds één fret.
Op de gitaar is dat overzichtelijk. De hoge E is de open e-snaar. De dalende lijn speel je op de G-snaar, van de 7e naar de 4e fret. In de tab hieronder staan de snaren van hoog (e) naar laag (E) en de cijfers zijn fretnummers; 0 is een open snaar.
Maat 11 Maat 12
e|--0-----0-----0-----0-----|--0-------2-------|
B|--------------------------|--0-------0-------|
G|--7-----6-----5-----4-----|--1-------2-------|
D|--------------------------|--2-------1-------|
A|--------------------------|--2-------2-------|
E|--------------------------|--0---------------|
E B7
Zo speel je hem:
- Leg je ringvinger op de 7e fret van de G-snaar en sla de G-snaar en de open e-snaar samen aan. Dat geeft D en E.
- Schuif per tel één fret omlaag: 6 (C#), 5 (C), 4 (B). De open e-snaar klinkt elke keer mee.
- Land in maat 12 op een E-akkoord voor één tel en sluit af met drie tellen B7.
Je hoort de lijn naar beneden kruipen terwijl de hoge E blijft staan. Die wrijving maakt de turnaround spannend, en B7 zet de deur open voor het volgende rondje. Twee noten tegelijk spelen zoals hier heet een double stop; meer daarover lees je in double stops op gitaar.
Waar het misgaat: de open e-snaar wordt vaak per ongeluk gedempt door je vinger op de G-snaar. Zet je vingertop recht van boven op de snaar. Klinkt het dan nog dof, laat je duim iets verder achter de hals zakken, zodat je hand meer ruimte heeft.
Varianten zijn er genoeg: speel de tonen als triolen (drie per tel) voor een shufflegevoel, speel met je vingers in plaats van een plectrum, of laat de lijn juist omhoog lopen. Een handige regel als je zelf varianten bedenkt: begin op een toon van het thuisakkoord, beweeg in halve tonen en eindig op het V-akkoord.
Turnaround 3: dezelfde lick in A
A is de tweede veelgebruikte bluestoonsoort op gitaar. Hier speel je hetzelfde idee, maar nu is de pedaaltoon een A en loopt de lijn G, F#, F, E:
Maat 11 Maat 12
e|--5-----5-----5-----5-----|--0-------0-------|
B|--------------------------|--2-------0-------|
G|--12----11----10----9-----|--0-------1-------|
D|--------------------------|--2-------0-------|
A|--------------------------|--0-------2-------|
E|--------------------------|----------0-------|
A7 E7
De hoge A ligt op de 5e fret van de e-snaar, de lijn loopt op de G-snaar van de 12e naar de 9e fret. Daarna: één tel A7 (x-0-2-0-2-0), drie tellen E7 (0-2-0-1-0-0).
Voelt het hoog op de hals nog onwennig, speel de lijn dan lager: de pedaaltoon wordt de open A-snaar en de dalende lijn G, F#, F, E speel je op de D-snaar, fret 5, 4, 3 en 2.

Een turnaround naar een andere toonsoort verplaatsen
Ken je een turnaround in E, dan ken je hem eigenlijk in elke toonsoort. Elke fret is een halve toon, dus je kunt een vorm gewoon over de hals verschuiven. Dat heet transponeren.
- Zoek hoeveel fretten je nieuwe grondtoon hoger ligt dan de oude. Op de lage E-snaar: open = E, 3e fret = G, 5e fret = A, 7e fret = B.
- Schuif elke toon van de lick precies zoveel fretten op.
- Open snaren schuiven mee: een open snaar wordt in de nieuwe toonsoort een ingedrukte fret.
Dat laatste is waar het vaak misgaat. De lick in E gebruikt de open e-snaar. Verplaats je hem 5 fretten naar A, dan wordt die open e-snaar de 5e fret, en de lijn op de G-snaar gaat van 7-6-5-4 naar 12-11-10-9: precies turnaround 3. Naar G is het 3 fretten omhoog: pedaaltoon op de 3e fret van de e-snaar, lijn op 10-9-8-7.
Voor de akkoorden in maat 12 gebruik je de tabel bovenaan: I voor één tel, V voor drie tellen. In G wordt dat G7 en D7, in C wordt het C7 en G7. Hoe je het hele schema met één greep verschuift, lees je bij het bluesschema in een andere toonsoort.
Zo oefen je turnarounds tot ze vanzelf gaan
Een turnaround los spelen is één ding, hem op het juiste moment uit je vingers laten komen is iets anders. Deze routine van een kwartier per dag werkt voor beginners en herintreders:
- Speel eerst het schema met alleen akkoorden. Twee rondjes in E met de simpele turnaround in maat 12. Tel hardop, zodat je voelt wanneer maat 11 eraan komt.
- Oefen de lick los en langzaam. Vijf minuten turnaround 2 met een metronoom op een laag tempo. Pas als hij vijf keer achter elkaar schoon klinkt, verhoog je het tempo een beetje.
- Zet de lick in het schema. Speel tien maten akkoorden en laat maat 11 en 12 de lick zijn. De overgang van akkoorden naar lick en terug is waar de meeste mensen vastlopen.
- Heb er een paar paraat. Begin met twee: de akkoordversie en de chromatische lick. Zo heb je aan het eind van elk rondje altijd iets klaar.
- Gebruik ze ook als intro en slot. Veel blues begint met precies zo'n loopje, als aankondiging voor de band.
Wil je over het schema heen soleren, dan is de pentatonische schaal de logische volgende stap. En wil je bluesnummers die je hoort zelf ontleden, inclusief de turnaround aan het eind, lees dan zelf gitaarliedjes uitzoeken.
Veelgemaakte fouten bij de turnaround
- Vergeten te tellen. Wie niet telt, speelt de turnaround in maat 10 of in maat 1. Tel de eerste weken altijd mee.
- Te snel willen. Een langzame, strakke lick klinkt bluesier dan een snelle, rommelige.
- Niet eindigen op het V-akkoord. Zonder B7 (in E) mist de spanning en komt het nieuwe rondje slap binnen.
- Alleen in E oefenen. Speel elke turnaround ook in A. Zo leer je de vorm, niet alleen de fretnummers.
- De pedaaltoon dempen. Controleer bij elke aanslag of de hoge toon blijft doorklinken.
Verder oefenen met Gitaarles.nl
Wil je verder met blues, begin dan bij ons overzicht blues leren spelen op gitaar. Bij Gitaarles.nl leren meer dan 62.000 gitaristen spelen met 600+ instructievideo's. Probeer nu alle lessen 14 dagen voor €1: direct toegang tot de basislessen, tokkelcursus, workshops, nummers spelen en livestreams. Daarna €19,95 per maand, je zit nergens aan vast en je kunt op elk moment opzeggen.
Veelgestelde vragen
Wat is een turnaround in de blues?
Een turnaround is het slot van een twaalfmatenblues, in maat 11 en 12, dat je terugleidt naar het begin van het schema. Hij eindigt bijna altijd op het V-akkoord, in E is dat B7, omdat dat akkoord spanning opbouwt die oplost als het nieuwe rondje weer op E begint. Je speelt hem als akkoordwissel (één tel E7, drie tellen B7) of als kort loopje.
Wat is het verschil tussen een turnaround en een quick change?
Een quick change zit aan het begin van het schema: in maat 2 speel je het IV-akkoord in plaats van het I-akkoord, en in maat 3 ga je terug. De turnaround zit juist aan het eind, in maat 11 en 12, en leidt via het V-akkoord terug naar het begin. Je kunt ze in hetzelfde nummer prima combineren; beide maken het schema minder voorspelbaar.
Hoe verplaats je een turnaround naar een andere toonsoort?
Schuif de hele vorm evenveel fretten op als de afstand tussen de oude en de nieuwe grondtoon. Van E naar A is dat 5 fretten, van E naar G 3 fretten. Let op open snaren: die schuiven mee en worden een ingedrukte fret. De lick in E met de open e-snaar en de lijn 7-6-5-4 op de G-snaar wordt in A dus 5e fret op de e-snaar met 12-11-10-9.