De natuurlijke mineur toonladder heeft zeven tonen in het patroon heel, half, heel, heel, half, heel, heel. A mineur is A, B, C, D, E, F, G: zonder kruizen of mollen en daarom de makkelijkste om mee te beginnen. Op gitaar speel je hem in de open positie of als verschuifbaar patroon vanaf fret 5, waarmee je ook E mineur en C mineur vindt.
Kort samengevat:
- Natuurlijke mineur = heel, half, heel, heel, half, heel, heel. Ten opzichte van majeur zijn de 3e, 6e en 7e trap een halve toon lager.
- A mineur (A B C D E F G) heeft dezelfde tonen als C majeur, E mineur (E F# G A B C D) dezelfde als G majeur.
- Het patroon vanaf fret 5 is verschuifbaar: begin op fret 8 en je speelt C mineur, begin op fret 12 en je speelt E mineur.
- Over Am land je op A, C en E, over Dm op D, F en A, over Em op E, G en B.
- Harmonisch mineur verhoogt de 7e trap (in A mineur G naar G#) en geeft een sterkere overgang van E naar Am.
Hoe is de natuurlijke mineur toonladder opgebouwd?
Elke toonladder volgt een vaste volgorde van hele en halve tonen. Een halve toon is één fret op de gitaar, een hele toon twee frets. Bij de natuurlijke mineur (ook wel de Aeolische toonladder genoemd) is de volgorde: heel, half, heel, heel, half, heel, heel. Dat patroon is in elke toonsoort hetzelfde.
Voor A mineur geeft dat:
| Toon | A | B | C | D | E | F | G | A |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stap naar de volgende toon | heel | half | heel | heel | half | heel | heel | |
| Trap | 1 | 2 | ♭3 | 4 | 5 | ♭6 | ♭7 | 1 |
Het ♭-teken betekent: een halve toon lager dan in de majeur schaal. Vergelijk A mineur met A majeur (A, B, C#, D, E, F#, G#): de 3e, 6e en 7e trap liggen in mineur een halve toon lager. Vooral die kleine terts (C in plaats van C#) geeft mineur zijn donkere klank.
A mineur en C majeur: dezelfde tonen
A mineur en C majeur bestaan uit precies dezelfde zeven tonen. Het verschil is alleen waar "thuis" ligt: in A mineur is A het rustpunt, in C majeur is dat C. In het Nederlands heten zulke toonsoorten parallelle toonsoorten (in Engelstalige bronnen relative). A majeur, met dezelfde grondtoon maar andere tonen, heet de gelijknamige toonsoort.
De parallelle majeur vind je door vanaf de grondtoon van je mineurtoonladder drie halve tonen (drie frets) omhoog te tellen: A, A#, B, C. Zo hoort bij E mineur G majeur en bij D mineur F majeur. Welke akkoorden bij die toonsoorten horen, zie je in toontrappen op gitaar.
Tip: speel een melodietje met de tonen van C majeur, maar begin en eindig op A. Je hoort meteen dat dezelfde tonen mineur gaan klinken.
A mineur in de open positie
In een tab zijn de zes lijnen de snaren, met de hoge e bovenaan en de lage E onderaan. Het cijfer is de fret, 0 is een open snaar. Speel de tonen van links naar rechts.
Begin met één octaaf, van de open A-snaar tot de A op fret 2 van de G-snaar:
e |-----------------|
B |-----------------|
G |-------------0-2-|
D |-------0-2-3-----|
A |-0-2-3-----------|
E |-----------------|
Tonen: A, B, C, D, E, F, G, A.
Vingerzetting: fret 1 speel je met je wijsvinger, fret 2 met je middelvinger en fret 3 met je ringvinger. Zo hoeft je hand niet te verschuiven.
Gaat dat vlot, speel dan alle tonen van A mineur in de open positie, van de lage E tot de hoge e:
e |-----------------------------0-1-3-|
B |-----------------------0-1-3-------|
G |-------------------0-2-------------|
D |-------------0-2-3-----------------|
A |-------0-2-3-----------------------|
E |-0-1-3-----------------------------|
Tonen: E, F, G, A, B, C, D, E, F, G, A, B, C, D, E, F, G.
Begin en eindig daarbij steeds op een A (open A-snaar of fret 2 van de G-snaar), zodat je oor A als thuis hoort.
Het verschuifbare patroon vanaf fret 5
Hoger op de hals ligt A mineur in een patroon zonder open snaren. Omdat er geen open snaren in zitten, kun je het naar elke toonsoort verschuiven. De grondtoon A ligt op fret 5 van de lage E-snaar.
e |-----------------------------5-7-8-|
B |-----------------------5-6-8-------|
G |-----------------4-5-7-------------|
D |-------------5-7-------------------|
A |-------5-7-8-----------------------|
E |-5-7-8-----------------------------|
Tonen: A, B, C, D, E, F, G, A, B, C, D, E, F, G, A, B, C.
Vingerzetting: één vinger per fret, met je wijsvinger op fret 5, middelvinger op 6, ringvinger op 7 en pink op 8. Alleen de B op fret 4 van de G-snaar pak je door je wijsvinger even een fret terug te strekken. De grondtoon A vind je op fret 5 van de lage E-snaar, fret 7 van de D-snaar en fret 5 van de hoge e.
Speel het patroon eerst langzaam op en neer met een metronoom, één toon per tik op 60 slagen per minuut. Verhoog het tempo pas als elke toon schoon klinkt.
E mineur toonladder op gitaar
E mineur bestaat uit E, F#, G, A, B, C en D: één kruis (F#), dezelfde tonen als G majeur. Het is een van de prettigste toonsoorten op gitaar, omdat de lage en hoge E-snaar open meeklinken. In de open positie:
e |-----------------------------0-2-3-|
B |-----------------------0-1-3-------|
G |-------------------0-2-------------|
D |-------------0-2-4-----------------|
A |-------0-2-3-----------------------|
E |-0-2-3-----------------------------|
Tonen: E, F#, G, A, B, C, D, E, F#, G, A, B, C, D, E, F#, G.
Let op de F# op fret 4 van de D-snaar: die pak je met je pink. Wil je E mineur hoger op de hals, gebruik dan het verschuifbare patroon van hierboven met de grondtoon op fret 12 van de lage E-snaar (alle frets 7 hoger dan bij A mineur).
E mineur past perfect bij akkoorden als Em, Am, C en D.
C mineur toonladder op gitaar
C mineur bestaat uit C, D, Es, F, G, As en Bes (in Engelse notatie Eb, Ab en Bb): drie mollen, dezelfde tonen als Es majeur. In de open positie is C mineur onhandig, maar met het verschuifbare patroon is hij net zo makkelijk als A mineur. Schuif het hele patroon drie frets op, zodat de grondtoon C op fret 8 van de lage E-snaar ligt:
e |------------------------------------8-10-11-|
B |-----------------------------8-9-11---------|
G |----------------------7-8-10----------------|
D |-----------------8-10-----------------------|
A |---------8-10-11----------------------------|
E |-8-10-11------------------------------------|
Tonen: C, D, Es, F, G, As, Bes, C, D, Es, F, G, As, Bes, C, D, Es.
Dezelfde vorm, dezelfde vingerzetting, alleen een andere plek op de hals. Zo werkt het voor elke mineurtoonladder: zoek de grondtoon op de lage E-snaar (de noten op de gitaarhals helpen daarbij) en zet daar je wijsvinger. D mineur begint op fret 10, G mineur op fret 3.
De mineur toonladder gebruiken over akkoorden
De tonen van de toonladder klinken het sterkst als ze samenvallen met de tonen van het akkoord dat op dat moment klinkt. Die akkoordtonen zijn je landingsplekken:
- Over Am land je op A, C en E.
- Over Dm op D, F en A.
- Over Em op E, G en B.
Zet een eenvoudige reeks als Am, Dm, Em, Am op (zelf opnemen of met backing tracks en play-alongs) en speel de tonen van A mineur erover. Je blijft binnen dezelfde zeven tonen, maar richt je bij elk akkoord op de toon die erbij past. Speel geen eindeloze toonladders op en neer: pak drie of vier tonen, geef ze een ritme en laat stiltes vallen.
Wil je eerst met minder tonen beginnen? De pentatonische schaal is de mineur toonladder zonder de 2e en de ♭6e trap. Met vijf tonen klinkt er bijna nooit een toon verkeerd, en daarom is hij bij solo's populairder.
Harmonisch en melodisch mineur
Naast de natuurlijke mineur bestaan er twee varianten:
- Harmonisch mineur verhoogt de 7e trap een halve toon. In A mineur wordt G dan G#: A, B, C, D, E, F, G#. Die G# ligt een halve toon onder A en trekt daar sterk naartoe. Daarom staat er in liedjes in A mineur vaak een E- of E7-akkoord (met G#) in plaats van Em.
- Melodisch mineur verhoogt de 6e en 7e trap: A, B, C, D, E, F#, G#. In de klassieke muziek alleen omhoog; omlaag speel je dan de natuurlijke mineur.
Begin met de natuurlijke mineur. De varianten zijn kleurmiddelen voor later.
Oefenschema van een kwartier
- 3 minuten: A mineur in de open positie, één octaaf, langzaam op en neer.
- 4 minuten: het patroon vanaf fret 5, op een rustig tempo met de metronoom.
- 4 minuten: hetzelfde patroon vanaf fret 8 (C mineur) en fret 12 (E mineur).
- 4 minuten: improviseer over Am, Dm, Em en eindig elke zin op een akkoordtoon.
Wil je dit met video's oefenen? Op Gitaarles.nl leren al meer dan 62.000 gitaristen spelen met 600+ instructievideo's. Probeer nu alle lessen 14 dagen voor €1: direct toegang tot de basislessen, tokkelcursus, workshops, nummers spelen en livestreams. Daarna €19,95 per maand, je zit nergens aan vast en je kunt op elk moment opzeggen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de majeur en mineur toonladder?
Majeur volgt het patroon heel, heel, half, heel, heel, heel, half en klinkt helder. Natuurlijke mineur volgt heel, half, heel, heel, half, heel, heel en klinkt donkerder, omdat de 3e, 6e en 7e trap een halve toon lager liggen. A mineur (A B C D E F G) heeft wel precies dezelfde tonen als C majeur; alleen het rustpunt verschilt.
Hoe speel je de E mineur toonladder op gitaar?
E mineur bestaat uit E, F#, G, A, B, C en D. In de open positie speel je op de lage E-snaar 0-2-3, op de A-snaar 0-2-3, op de D-snaar 0-2-4, op de G-snaar 0-2, op de B-snaar 0-1-3 en op de hoge e 0-2-3. Hoger op de hals gebruik je het verschuifbare mineurpatroon vanaf fret 12.
Hoe speel je de C mineur toonladder op gitaar?
C mineur bestaat uit C, D, Es, F, G, As en Bes. Gebruik het verschuifbare mineurpatroon met de grondtoon op fret 8 van de lage E-snaar: lage E 8-10-11, A-snaar 8-10-11, D-snaar 8-10, G-snaar 7-8-10, B-snaar 8-9-11 en hoge e 8-10-11. Het is dezelfde vorm als A mineur vanaf fret 5, drie frets hoger.