Vibrato op gitaar is een gecontroleerde, regelmatige schommeling in toonhoogte waarmee je een aangehouden noot laat leven. Je maakt het meestal door de snaar met een draaibeweging van je pols steeds een klein stukje te buigen en weer terug te laten. Een goed vibrato heeft een gelijkmatige snelheid en breedte, en komt na elke golf terug op de juiste noot.
Kort samengevat:
- Vibrato verandert de toonhoogte, tremolo verandert het volume.
- Maak de beweging vanuit je pols of onderarm, niet alleen vanuit je vingertop. De zijkant van je wijsvinger tegen de hals werkt als draaipunt.
- Train snelheid en breedte apart, met een metronoom: begin op 60 BPM met één golf per tik en bouw op naar vier golven per tik.
- Blues vraagt vaak een trage, brede golf; rock en metal een snellere, smallere.
- Volg het oefenplan van vier weken en ga pas door als het weekdoel lukt.
Vibrato en tremolo: wat is het verschil?
Vibrato is een schommeling in toonhoogte rond (of net boven) de noot die je speelt. Tremolo is een schommeling in volume, zoals het tremolo-effect op veel versterkers. Het onderscheid klinkt als haarkloverij, maar het helpt: bij vibrato beweeg je de toon, niet de sterkte.
De verwarring komt van de Stratocaster uit 1954. Fender noemde het brugsysteem van die gitaar "synchronized tremolo", terwijl het de toonhoogte verandert en dus eigenlijk een vibratosysteem is. Daarom heet de arm op veel elektrische gitaren nog steeds een tremolo-arm. Meer over die systemen lees je in tremolo-arm kiezen.
Twee begrippen heb je in de rest van dit artikel nodig:
- Snelheid: hoe vaak per seconde de toon op en neer gaat. Traag klinkt zangerig en rustig, snel klinkt gespannen.
- Breedte: hoe ver de toon uitwijkt. Smal blijft dicht bij de noot, breed wijkt verder uit.
Een goed vibrato ontstaat pas als je die twee los van elkaar kunt kiezen. Wordt je vibrato automatisch breder zodra je sneller gaat, dan heb je nog geen controle over beide.
De vier vibratotechnieken
Polsvibrato (dwars op de snaar). Dit is de standaard op elektrische en westerngitaren. Je duwt de snaar steeds een klein stukje dwars over de fret en laat hem terugkomen, met een draaibeweging van je pols, zoals bij het omdraaien van een deurknop. De zijkant van je wijsvinger, vlak bij de knokkel, rust licht tegen de onderkant van de hals en werkt als draaipunt. Je vinger blijft gebogen en stevig op de snaar; de beweging komt uit pols en onderarm.
Let op: op een gegrepen noot kan de toon bij deze techniek alleen omhoog. Je vibrato gaat dus van de noot naar iets erboven en weer terug. Wil je dat het vibrato rond een toon schommelt, dan moet je vanuit een bend werken (zie verderop).
Vibrato in de lengte van de snaar. Je beweegt je vinger heen en weer langs de snaar, in de richting van de hals. De spanning van de snaar verandert daardoor heel licht. Dit is de klassieke gitaartechniek: zacht, rond en smal. Op nylonsnaren werkt het het best.
Vingervibrato. Je beweegt alleen de vinger die de noot grijpt, zonder pols. Bruikbaar op korte noten, maar je hebt er minder breedte en uithoudingsvermogen mee dan met een polsbeweging.
Vibrato-arm. Je duwt en trekt kort aan de arm van een vibratobrug. Duwen verlaagt de toon, licht trekken verhoogt hem (bij een zwevende brug). Hiermee kun je ook hele akkoorden laten golven, iets wat met je hand niet lukt. Hoe stemvast dat blijft, hangt sterk af van de brug: een vergrendeld systeem zoals de Floyd Rose blijft bij grote bewegingen beter op toon dan een traditionele brug.
Oefenen met de metronoom: snelheid en breedte apart
Een metronoom dwingt je een vaste snelheid aan te houden, in plaats van te blijven hangen in het tempo dat toevallig prettig voelt. Hoe je met een klik werkt, lees je in spelen met een metronoom. BPM staat voor beats per minute: het aantal tikken per minuut.
Eén golf is één keer omhoog en terug naar de noot. Pak een noot op de 7e fret van de G-snaar met je ringvinger, met wijs- en middelvinger op fret 5 en 6 erachter ter ondersteuning.
- Zoek eerst de beweging zonder klik. Houd de noot aan en laat de golf op gevoel ontstaan, tot de beweging ontspannen voelt.
- 60 BPM, één golf per tik. Dat is één golf per seconde, bewust heel traag. Houd dit vier maten vol zonder te versnellen.
- Twee golven per tik (achtsten). Breedte gelijk houden terwijl de snelheid verdubbelt.
- Drie golven per tik (triolen). Voelt onwennig, en juist daarom een goede controle-oefening.
- Vier golven per tik (zestienden). Op 60 BPM zijn dat vier golven per seconde.
- Tempo omhoog. Lukt elke stap schoon en ontspannen, verhoog dan in stappen van 5 BPM. Op 75 tot 90 BPM met vier golven per tik zit je op vijf tot zes golven per seconde. Dat is al een snel rockvibrato; sneller hoeft voor de meeste muziek niet.
Isoleer daarna breedte. Kies een vaste snelheid, bijvoorbeeld twee golven per tik op 70 BPM, en wissel per maat tussen smal (een kwarttoon, dus een halve fret aan toonhoogte), middel (een halve toon) en breed (een hele toon). Een stemapparaat helpt: de naald moet na elke golf terugkomen op de noot die je grijpt.
Neem jezelf op en luister terug. Een vibrato dat tijdens het spelen gelijkmatig voelt, blijkt op een opname vaak onregelmatig.
Veelvoorkomende fouten en oplossingen
- Te breed, dus vals. Je duwt de snaar te ver weg. Oefen met een stemapparaat en begin met een kwarttoon breedte. Maak hem pas breder als de golven gelijk blijven.
- Spanning in hand en arm. Beweeg vanuit pols of onderarm in plaats van vanuit je vingertop. Grotere spieren houden het langer vol en geven een gelijkmatiger golf. Houd je duim ontspannen.
- Onregelmatige golven. Terug naar één golf per tik op 60 BPM. Is de golf daar niet stabiel, dan wordt hij in een solo ook niet stabiel.
- Vibrato op elke noot. Speel een frase eerst helemaal zonder vibrato en kies daarna bewust op welke noten het iets toevoegt, meestal de lange noten en de slotnoot.
- Stemming loopt weg bij de arm. Controleer eerst je brug, zadels en snaren voordat je je techniek de schuld geeft. Nieuwe snaren die nog uitrekken zijn een veelvoorkomende oorzaak.
Wanneer gebruik je vibrato?
Vibrato is een keuze, geen versiering die je overal op legt. Vraag je per noot af wat hij doet als hij stilstaat en wat hij doet als hij beweegt.
- Blues: vaak een trage, brede golf op aangehouden noten. De noot kreunt en ademt.
- Rock en metal: vaak sneller en smaller, wat gespannener en agressiever klinkt.
- Jazz: meestal spaarzaam en smal, of helemaal niet.
- Lange noten: een aangehouden noot zonder beweging klinkt al snel vlak. Veel spelers laten de noot eerst even recht klinken en beginnen daarna pas met vibrato.
- Korte noten: hebben meestal geen vibrato nodig.
Luister vooral naar gitaristen uit het genre dat je wilt spelen en let op hoe breed en hoe snel zij gaan. Een eigen vibrato ontwikkel je door bewust te luisteren en te kopiëren.
Gevorderd: vibrato op bends en dubbelgrepen
Vibrato op een bend. Buig de snaar eerst naar de doeltoon, bijvoorbeeld een hele toon omhoog op de 7e fret van de G-snaar (van D naar E, dezelfde toon als de 9e fret). Houd die toon vast en laat de snaar dan steeds een klein stukje terugzakken en weer omhoog komen. De bovenkant van elke golf moet precies op de doeltoon uitkomen. Speel de 9e fret eerst los als referentie, zodat je oor weet waar je naartoe moet.

Vibrato op dubbelgrepen. Bij twee noten tegelijk beweeg je twee snaren. Houd de beweging klein, anders klinken de twee noten vals ten opzichte van elkaar. Begin met twee aangrenzende snaren op dezelfde fret, zoals de 5e fret op de B- en hoge e-snaar. Meer over spelen met twee noten tegelijk lees je in double stops op gitaar.
Met de arm. Gebruik kleine, ritmische bewegingen als je brug niet vergrendeld is. Grote duiken vragen een systeem dat daarvoor gebouwd is.
Oefenplan van vier weken
Dit plan gaat uit van tien minuten per dag, als vast onderdeel van je gitaar oefenschema.
- Week 1, beweging. Elke dag de polsbeweging op één noot, met ring-, middel- en wijsvinger apart, zonder metronoom. Doel: een gelijkmatige golf die je ontspannen dertig seconden volhoudt.
- Week 2, controle. Met metronoom op 60 BPM: één, twee en drie golven per tik. Daarna breedte apart oefenen. Doel: schone twee golven per tik met gelijke breedte.
- Week 3, toepassing. Vier golven per tik op 60 tot 70 BPM. Speel daarnaast een korte melodie of lick en kies per frase één noot voor vibrato. Combineer met een bend. Doel: een bend met vibrato waarbij elke golf op de doeltoon terugkomt.
- Week 4, integratie. Speel een korte solo of melodie met alles erin en neem jezelf op. Vergelijk met een opname uit week één.
Ga pas door als het weekdoel lukt. Lukt het niet, herhaal dan de week. Haast leidt tot spanning en slechte gewoontes. Vibrato klinkt op zijn best aan het eind van een legato-loopje; oefen het dus ook samen met hammer-ons en pull-offs, en gebruik het in solo's met de pentatonische schaal.
Verder oefenen met Gitaarles.nl
Op Gitaarles.nl leren al meer dan 62.000 gitaristen spelen met 600+ instructievideo's. Probeer nu alle lessen 14 dagen voor €1: direct toegang tot de basislessen, tokkelcursus, workshops, nummers spelen en livestreams. Daarna €19,95 per maand, je zit nergens aan vast en je kunt op elk moment opzeggen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen vibrato en tremolo?
Vibrato verandert de toonhoogte, tremolo verandert het volume. De verwarring komt van Fender, dat het vibratosysteem van de Stratocaster in 1954 "synchronized tremolo" noemde. Daarom heet de arm op veel elektrische gitaren nog steeds een tremolo-arm, terwijl je er eigenlijk vibrato mee maakt. Een tremolo-effect op een versterker of pedaal laat juist het volume golven.
Hoe snel moet mijn vibrato zijn?
Dat hangt af van het genre en de frase. Blues vraagt vaak een trage, brede golf, rock een snellere en smallere. Als richtlijn: vier golven per tik op 75 tot 90 BPM komt neer op vijf tot zes golven per seconde, en dat is al een snel rockvibrato. Begin veel trager, op één golf per tik bij 60 BPM, en bouw pas op als de beweging gelijkmatig blijft.
Hoe voorkom ik dat mijn vibrato vals klinkt?
Maak de golf smaller en controleer met een stemapparaat dat de naald na elke golf terugkomt op de noot die je grijpt. Op een gegrepen noot gaat de toon bij polsvibrato alleen omhoog, dus te breed duwen klinkt al snel te hoog. Begin met een kwarttoon breedte en maak de beweging pas groter als de golven gelijk blijven.